Start arrow Informacje ogólne arrow Historia Mongolii
Historia Mongolii
Redaktor: Robert Niedzwiedzki   

  • 300 tys. lat temu - pierwsze znaleziska archeologiczne
  • II tys. p.n.e. -pierwsze zapisy o plemionach z terytorium Mongolii
  • III w. p.n.e. - pierwsze państwo na terytorium Mongolii (Hunowie)
  • III w. p.n.e. - 1206 - ustawiczne powstawania i upadki państw plemiennych (co 100-200 lat). Upadłe plemiona uciekały na zachód. W końcu XII wieku Mongołowie mieszkali w północno-wschodniej Mongolii (rzeki Onon - Kerulen), Kereici zasiedlali Mongolię środkową, a Najmanowie - Mongolię zachodnia. Tatarzy mieszkali w tzw. Bardze (dziś część wschodniej Mandżurii) i wschodniej Mongolii, Merkici zaś zajmowali tereny na południe od Bajkału, w tym północną Mongolię.
  • 1206 - Temudżyn jednoczy plemiona mongolskie i Wielkiego Stepu, przybiera miano Czyngis Chana.
  • 1211-1227 - Czyngis podbija Azję Środkową i północne Chiny, tworzy prawo, administrację, imperium.
  • 1227 założenie stolicy w Karakorum przez Ugedeja, od 1235 budowa pałacu, 12 świątyń buddyjskich i muzułmańskich
  • 1264 - Kubilaj przenosi stolicę do Pekinu, gdzie Mongołowie zakładają dynastię Juan
  • 1368 - Upadek dynastii Juan. Chiny odzyskują niepodległość (dynastia Ming).
  • 1380 - Zniszczenie Karakorum przez armię chińską.
  • XVI w. - ostateczny rozpad dzielnicowy, istnieje wtedy ponad 200 księstw
  • XVI w.- ostateczne przyjęcie buddyzmu w Mongolii.
  • 1634 - Chiny zajmują Mongolię Wewnętrzną (do dziś w Chinach).
  • 1639 - pierwszy Bogdo-Gegen
  • 1691 - Chiny zajmują tereny dzisiejszej Mongolii, bez części zachodniej.
  • 1755 Chiny zajmują zachodnią Mongolię (chanat ojracki)
  • 1911 - w związku z upadkiem władzy cesarskiej w Chinach i ogólną rewoltą, Mongołowie pod wodzą Bogdo - Gegena wyganiają (głównie drogą rozmów i negocjacji) wojska i władze chińskie. Mongolia uzyskuje autonomię. Obejmuje ona tereny dzisiejszej Mongolii oraz obszary wokół źródeł Jeniseju (zwane Urianchaj), które jednak w 1912 roku wyodrębniają się jako  niepodległe państwo Tannu Tuwa  (od 1921 stała się ostatecznie quasi-niepodległym państewkiem pod coraz to pełniejszą kontrolą Rosji Sowieckiej, a od 1944 włączona do tejże Rosji).
  • 1918 - w związku z upadkiem caratu w Rosji (popierającego autonomię Mongolii) Chiny republikańskie zajmują Mongolię.
  • X 1920 - II 1921 - kilkutysięczny korpus wojsk Białych i Mongołów pod wodzą barona Ungerna po nieudanej próbie (X 1920) szturmuje i zdobywa stolicę i rozbija garnizon chiński (II 1921). Z domowego aresztu wyzwolony zostaje Bogdo Gegen, obejmuje on jako duchowy przywódca Mongołów władzę, a na świeckiego władcę mianuje Ungerna jako chana.
  • Wojna i polityka Ungerna i Mongołów doprowadza do pierwszego wielkiego wygnania ludności chińskiej ze stolicy (w 1919 na 100 tys. ludności Chińczyków było 65 tys. )1919 - 1921 - połączenie w końcu 1919 dwóch wcześniejszych partii komunistycznych (Suche Batora i Czojbałsana). Zjednoczona partia licząca ponad 20 członków wysyła kilku delegatów w 1920 do Moskwy z propozycją sojuszu i z prośbą o pomoc militarną dla pozostałych 15 członków partii we wspólnej walce przeciw arystokracji, lamom i Białym Rosjanom.
  • VII - VIII 1921 - pomoc przybywa. Wielka liczba (brak ścisłych danych) sowieckich wojsk wraz z kilkuset Mongołami (część z przymusowego poboru, w III 1921 partia komunistyczna liczyła 165 członków) rozbija resztki Białych (wcześniej w VI na terenie Rosji, koło Nauszek rozbite zostają główne siły Białych i Mongołów - armia barona Ungerna). Ustanowiony zostaje rząd sowiecki pod fasadowym przywództwem Bogdo-Gegena. Do 1922 trwają walki z resztkami Białych i częścią Mongołów (głównie w zachodniej Mongolii).
  • 1924 - Śmierć Bogdo-Gegena, zastąpienie monarchii republiką ludową. 48 % mężczyzn to lamowie (około 120 tys. lamów)
  • lata 20-e - stopniowa likwidacja małych firm (głównie chińskich i mongolskich, także zachodnich), których jeszcze w 1923 było około 2300 i prywatnego rzemiosła. Nieliczne duże firmy upaństwowiono od razu. Likwidacja arystokracji. Najpierw ekonomiczna (1922 - pozbawienie prawa do urzędów; 1926 - rujnujące podatki, 1929 - zabór majątków), potem fizyczna (1929-1931). Walka z lamami, głównie propagandowa i ekonomiczna (1929 - ciężkie podatki).
  • 1930 - końcowa likwidacja obcego kapitału (jeszcze w 1926 kontrolował on 80 % obrotu krajowego), zawłaszczenie jego majątku
  • 1930-1932 - przymusowa kolektywizacja pasterzy (zabrano im cały majątek, opornych zabito). W późniejszych latach częściowo cofnięto kolektywizację i przywrócono rzemieślniczą prywatną inicjatywę.
  • 1937-1938 - konfiskata majątków kościelnych, spalenie prawie wszystkich klasztorów i zbiorów sztuki sakralnej, wyrżnięcie lamów i resztek pozostałej opozycji.
  • 11 V- 16 IX 1939 - Wojska sowieckie i nieliczne mongolskie rozbijają we wschodniej Mongolii ofensywę japońską (starcie lokalne, na froncie długości 70 km i głębokości 20 km atakowało 20 tys. Japończyków)
  • 1941- zastąpienie pisma mongolsko-ujgurskiego cyrylicą (do 1946 były oficjalnie w użyciu oba alfabety)
  • 1942 - Założenie pierwszego świeckiego uniwersytetu (w Ułan Bator) z wydziałami pedagogicznym, lekarskim i weterynaryjnym (hodowla była podstawą życia); inne bardziej typowe wydziały są dopiero od 1957. Język wykładowy rosyjski (od końca lat 50-ch mongolski)
  • od 10 VIII 1945- armia sowiecka i mongolska (korpus mongolsko - rosyjski liczył 80 tys., a pozostała część sił rosyjskich 1,5 mln) atakuje Japonię - walki na Gobi i potem ofensywa w Mongolii Wewnętrznej. Przeciwko nim walczy m.in. duża armia Mongołów z Mongolii Wewnętrznej pod wodzą księcia Demchegdongrova (znanego też jako De - Wang).
  • 1 X 1949 otwarcie kolei Irkuck - Ułan Bator, 31 XII 1955 Ułan Bator - Pekin (za Murzajewem)
  • 1955-1959 - druga fala przymusowej kolektywizacji pasterzy i likwidacja większości prywatnego rzemiosła
  • 1961 - jako drugie po ZSRR państwo, Mongolia kończy budowę socjalizmu. Zaczyna się budowa komunizmu.
  • Około 1978 - wyrzucenie z kraju ludności chińskiej, zabranie ich majątków, ostateczny zanik drobnego rzemiosła i ogrodnictwa (zajmowali się nim prawie wyłącznie Chińczycy).
  • 1990 - Upadek komunizmu w ZSRR pociąga upadek komunizmu w Mongolii. Początek demokracji, prywatyzacja kołchozów (pasterze odzyskują stada), upadek gospodarki po wycofaniu się inwestycji radzieckich i specjalistów ze ZSRR.
  • 1999/2000 katastrofalna susza, a potem śnieżna zima powodują zagładę kilku mln. sztuk bydła i klęskę gospodarczą.
  • Do dziś - powolna odbudowa gospodarki.
 
hotele | noclegi | wakacje | pobyty | biznes | mongolia.com.pl